Lên kế hoạch buổi tối ít màn hình ở nhà
Ai cũng cầm một thiết bị, và chẳng ai thật sự có mặt trong phòng.
Ở chung nhà, có thể một người đã sẵn sàng đặt điện thoại xuống trong khi ba người bên cạnh vẫn lướt. Thế là buổi tối cứ trôi, mà chẳng ai chọn nó. Buổi tối ít màn hình hiệu quả nhất khi cả nhà cùng chọn.
Bài này giúp bạn lên kế hoạch cho một buổi tối hợp với ngôi nhà thật của mình, không phải ngôi nhà lý tưởng.
Vì sao ở chung nhà lại khó hơn?
Vì giờ đây màn hình mang tính xã hội. Nhóm chat là gia đình, thông báo của trường và cả hàng xóm gộp làm một, nên cất điện thoại đi có thể giống như lặng lẽ rời khỏi cuộc trò chuyện chung.
Còn có sức kéo của thói quen. Nếu ai cũng đang lướt, cầm điện thoại lên chẳng cần quyết định gì cả.
Buổi tối ít màn hình nghĩa là gì?
Không có nghĩa là không có màn hình. Nó nghĩa là màn hình bạn đã chọn, với chỗ trống xung quanh cho những thứ khác.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) gợi ý thư giãn trước khi ngủ bằng cách tránh điện thoại, máy tính bảng và máy tính trong khoảng một tiếng1. Hãy lấy đó làm hướng cho giờ cuối cùng trong ngày. Phần đầu buổi tối có thể linh hoạt tùy nhu cầu cả nhà.
Thử cách này: kế hoạch mười phút cho cả nhà
Hãy làm ở bàn ăn, hoặc trong nhóm chat gia đình.
- Chọn một khoảng ngắn, như từ sau bữa tối đến lúc chuẩn bị đi ngủ.
- Hỏi mỗi người một điều họ thích mà không cần màn hình.
- Thống nhất một chỗ để thiết bị, như cái giỏ cạnh cửa hay một ngăn kệ.
- Quyết định ai được phép liên lạc: cuộc gọi của bố mẹ, đứa con đang ngủ lại nhà bạn, người thân đang ốm.
- Thử trong ba tối, rồi cùng bàn xem cần đổi gì.
Một cái giỏ nhìn thấy được cũng có ích. Trong các bài tập ở phòng thí nghiệm, việc chuyển đổi giữa các nhiệm vụ đỡ tốn sức hơn khi có tín hiệu nhìn thấy được cho biết nhiệm vụ là gì2. Nghiên cứu đó không nói về điện thoại, nhưng một tín hiệu rõ ràng cho “giờ mình làm việc khác” là ý tưởng hợp lý.
Mọi người có thể làm gì thay vào đó?
Hãy để một thực đơn ngắn ở chỗ ai cũng thấy. Có cả việc cho người còn sức lẫn người đã mệt.
- Chơi bài, domino hay cờ
- Cùng nấu ăn hoặc chuẩn bị cơm trưa cho ngày mai
- Đi dạo quanh taman sau bữa tối
- Đọc to cho nhau nghe, hoặc mỗi người đọc sách của mình
- Ghép hình, tô màu hay gấp quần áo trong lúc nghe nhạc
- Một chương trình xem chung, được chọn có chủ đích
Người lớn đã mệt có khi chỉ làm nổi hai việc cuối. Vậy cũng được.
Đưa vào một ngôi nhà thật
Ở căn hộ tường mỏng, các hoạt động lặng lẽ giữ được giấc nghỉ của cả nhà. Người làm ca muộn có thể có một “buổi tối” khác, nên hãy thống nhất giờ hợp với cả nhà, không chỉ với người ngủ sớm nhất.
Nếu có bố mẹ già ở cùng, hãy mời họ vào kế hoạch: có khi họ thích một ván bài hay kể một chuyện bạn chưa từng nghe. Những dịp Tết hay Trung thu, khi họ hàng ghé chơi, hãy coi giờ thăm nhà là lúc tự nhiên ít màn hình, và tận hưởng những gương mặt trước mắt.
Nếu máy tính bảng là cách con bạn thư giãn, hãy đổi dần thật nhẹ nhàng. Gợi ý tắm, đọc truyện hay vẽ trước, rồi thống nhất lúc nào máy tính bảng vào giỏ.
Đọc gì tiếp theo
Cho chính phòng ngủ, hãy đọc thư giãn cuối ngày trong phòng ở chung. Nếu khó nhất là chính bạn chưa rời được công việc, xem từ màn hình công việc đến buổi tối thư thả. Để có kế hoạch in ra hoặc lưu lại, dùng công cụ Kế hoạch tối, nơi mọi thứ bạn gõ chỉ nằm trong trình duyệt.
Toàn bộ bài nằm ở trang chủ đề nghỉ ngơi và buổi tối nhẹ nhàng.
Nếu căng thẳng trong nhà làm buổi tối thêm nặng nề, hoặc đã nhiều tháng bạn khó ngủ, cứ nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn. Trang hỗ trợ có danh sách nơi để bắt đầu.
Nếu một khoảnh khắc yên tĩnh thấy lạ lẫm, một bài thiền ngắn có hướng dẫn có thể là cách đơn giản để ngồi cùng nó vài phút, với một giọng nói điềm tĩnh để đi theo.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nêu chuyện này mà không giống đang đi kiểm soát mọi người?
Hãy hỏi thay vì thông báo. Thử nói: “Mình thử một tối ít màn hình xem thấy thế nào nhé?” Gợi ý sẵn một việc để làm, như chơi bài hay đi dạo. Thống nhất thử ngắn ngày, thay vì đặt luật, giúp mọi người dễ đồng ý mà không thấy bị trách.
Nếu con tuổi teen hay vợ hoặc chồng tôi không chịu thì sao?
Hãy bắt đầu với góc buổi tối của riêng bạn và để phần còn lại đó. Người khác có thể tham gia khi thấy có điều vui đang diễn ra, như trà và một ván cờ. Nếu họ từ chối, cảm ơn họ và thử lại tối khác. Ép buộc thường chỉ làm màn hình hấp dẫn hơn.
Cả nhà vẫn xem TV cùng nhau được chứ?
Được. Cùng xem một chương trình là một hoạt động chung, và có thể rất vui. Hãy chủ động chọn, thống nhất lúc nào tắt, và để điện thoại xa ghế sofa. Điều quan trọng là được chọn, không phải dẹp hết mọi màn hình.
Buổi tối ít màn hình có tốn nhiều thời gian không?
Không. Ba mươi phút cũng tính. Trong một nhà bận rộn, một khoảng ngắn sau bữa tối dễ giữ hơn cả buổi tối. Hãy dùng cùng khoảng đó hầu hết các ngày, để nó thành một phần của ngày.
Đọc tiếp
Nếu một khoảnh khắc yên tĩnh thấy lạ lẫm, một bài thiền ngắn có hướng dẫn có thể là cách đơn giản để ngồi cùng nó vài phút, với một giọng nói điềm tĩnh để đi theo.