Thử thiền mà không kỳ vọng lớn
Bạn đã thử, thấy mình vẫn y như cũ, và tự hỏi điều đó nói lên gì.
Nếu bạn đã thử thiền và thấy mình vẫn như cũ, không có gì hỏng cả. Một buổi ngắn là một thử nghiệm, và kết quả của một lần thử chỉ là thông tin.
Bài này giúp bạn đọc kết quả đó thật bình thản. Nó nói về những gì nghiên cứu cho thấy và chưa cho thấy, vì sao không ai đặt được hạn chót cho sự thay đổi, và nên làm gì nếu bạn thấy cách tập này không dành cho mình.
Tôi đã thử và chẳng thấy gì khác. Nên hiểu sao đây?
Riêng nó thì chưa nói lên nhiều. Sau một lần thử, thấy bình tĩnh hơn, thấy nhạt nhẽo hay hơi bồn chồn đều là chuyện thường.
Một buổi duy nhất không cho bạn biết cách tập có hợp với mình không. Sẽ dễ hơn nếu tách ba điều ra. Thứ nhất là bạn đang cảm thấy thế nào. Thứ hai là bạn có chú ý được không. Thứ ba là sự thay đổi lâu dài trong những ngày của bạn, và điều này cần nhiều hơn một buổi mới thấy được. Hãy chỉ để ý điều thứ nhất, hai điều kia để sau.
Nghiên cứu nói gì, và không nói gì?
NCCIH cho biết phần lớn nghiên cứu về thiền và chánh niệm còn ở bước đầu hoặc chưa chặt chẽ về mặt khoa học, nên cần đọc kết quả thận trọng1.
Có một số kết quả đáng khích lệ. Một tổng quan hệ thống năm 2014 trên JAMA Internal Medicine, gồm 47 thử nghiệm ngẫu nhiên với 3.515 người tham gia, thấy bằng chứng ở mức vừa phải rằng các chương trình thiền chánh niệm giúp cải thiện lo âu, trầm cảm và giảm đau2. Bằng chứng về căng thẳng và chất lượng sống thì thấp, và thiền không cho thấy tốt hơn các cách điều trị tích cực khác.
Những kết quả đó nói về các chương trình chánh niệm nói chung. Chúng không nói gì về một ứng dụng cụ thể nào, và không thể cho bạn biết điều gì sẽ đến với bạn. Hãy coi đó là thông tin nền, và dè chừng ai đem chúng gán cho một cách tập riêng.
Nên chờ bao lâu thì thấy thay đổi?
Không có câu trả lời chung, cũng không có số ngày cố định.
Một phép so sánh có ích đến từ nghiên cứu về thói quen, chứ không phải về thiền. Trong một nghiên cứu năm 2010, 82 người hoàn thành cần trung vị 66 ngày để một hành vi hằng ngày mới trở thành tự động, và thời gian của từng người dao động từ 18 đến 254 ngày3. Điều đó nói về thời gian để một nếp sinh hoạt thành hình, chứ không phải thời gian để một cảm giác xuất hiện. Đó cũng chỉ là con số trung bình, không phải luật.
Thử cách này: hai phút tự hỏi, mỗi tuần một lần
Bạn không cần ghi lại từng cảm giác. Mỗi tuần một lần, hãy tự hỏi ba câu đơn giản dưới đây.
- Việc tập có đủ dễ để xếp vào tuần của mình không?
- Mình có hiểu mình đang làm gì không?
- Khoảng thời gian đó có đáng không, hay chỉ như thêm một việc vặt?
Nếu phần lớn là “có”, cứ tiếp tục. Nếu câu ba là “không”, hãy đổi giờ, rút ngắn buổi ngồi hoặc tạm nghỉ. Câu trả lời là của riêng bạn, chẳng phải nộp cho ai.
Lồng vào một ngày thật
Bạn có thể giữ mọi thứ nhẹ nhàng. Năm phút yên lặng sau khi đưa con đi học, hay một phút với ly cà phê sữa đá, là đủ để biết. Nếu những cuộc thăm hỏi dịp Tết lấp kín tuần, hãy tạm dừng và quay lại khi mùa chúc Tết đã qua.
Nếu một bài tập khơi lên cảm giác khổ sở, chóng mặt hay ký ức đau buồn, bạn cứ dừng lại. Nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn là ý hay, và trang hỗ trợ có danh sách nơi bắt đầu.
Nếu thiền không dành cho tôi thì sao?
Thì bạn đã học được một điều có ích. Có người thích đi bộ, giãn cơ, cầu nguyện theo truyền thống của mình, trò chuyện với bạn bè hay chỉ ngồi yên không theo phương pháp nào. Tất cả đều ổn. Bài nguồn tập thiền này có hợp với bạn? giúp bạn cân nhắc các lựa chọn, còn bài cách nhận ra lời quảng cáo thiền phóng đại giúp bạn nhận ra lời hứa quá đà.
Nếu có điều gì làm bạn bận lòng, thiền không nên thay cho việc đi khám bác sĩ.
Đọc tiếp ở đâu
Nếu tâm trí bạn chạy loạn trong buổi ngồi, hãy đọc tâm trí lang thang có phải là thiền thất bại?. Để hình dung một lần thử đầu tiên bình thản, hãy xem buổi ngồi thiền đầu tiên sẽ như thế nào. Hẹn giờ thiền giữ giờ giúp bạn và chạy ngay trong trình duyệt. Toàn bộ các bài nằm ở trang chủ đề bắt đầu thiền khi bạn hoàn toàn mới.
Hãy coi buổi ngắn có hướng dẫn của Sadhguru là một thử nghiệm nhỏ không có điểm đạt, và chỉ cần xem mình để ý được gì.
Câu hỏi thường gặp
Tôi chẳng thấy gì khác. Vậy là không có tác dụng à?
Một buổi ngồi không phải công tắc. Thử một lần mà thấy vẫn như cũ thì chưa nói lên được bao nhiêu, vì mục đích của một bài tập ngắn là dành vài phút để chú ý, chứ không phải tạo ra một cảm giác nào đó. Bạn có thể thử lại vào hôm khác và xem mình để ý được gì.
Bao lâu thì tôi thấy có thay đổi?
Không có hạn chót nào cố định, và ai đưa ra con số cho bạn là đang đoán. Có người nhận ra những điều nhỏ khá sớm, có người không thấy gì đặc biệt, có người thấy cách tập này đơn giản là không hợp. Hãy xét xem việc tập có đáng thời gian của bạn không.
Nghiên cứu có chứng minh thiền hiệu quả không?
Nghiên cứu chỉ ra vài hướng có ích, nhưng có giới hạn. Ở một số chỗ, nghiên cứu được mô tả là còn ở bước đầu, và kết quả tùy vào chương trình được xem xét. Kết quả về chương trình này không thể mặc nhiên áp cho một cách tập khác, nên hãy đọc mọi lời khẳng định mạnh mẽ một cách thận trọng.
Nếu thiền không hợp với tôi thì sao?
Đó là một kết luận hợp lý. Thói quen nào cũng hợp với người này mà không hợp với người kia. Bạn có thể đi bộ, giãn cơ, trò chuyện với bạn bè, ngồi yên không theo phương pháp nào, hay chọn cách khác. Nếu tâm trạng buồn hay nỗi lo cứ cản đường bạn, bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn là người nên tìm đến.
Đọc tiếp
Hãy coi buổi ngắn có hướng dẫn của Sadhguru là một thử nghiệm nhỏ không có điểm đạt, và chỉ cần xem mình để ý được gì.