คำว่ามีงานวิจัยรองรับในคำอธิบายแอป
แอปบอกว่ามีงานวิจัยรองรับ แล้วคุณอยากรู้ว่ามันครอบคลุมแค่ไหน
คำว่า “มีงานวิจัยรองรับ” อาจหมายถึงหลายอย่างมาก บางครั้งหมายถึงการทดสอบผลิตภัณฑ์ตัวนั้นอย่างรอบคอบ บางครั้งก็แค่มีงานวิจัยเรื่องที่เกี่ยวข้องกันอยู่ คู่มือนี้จะช่วยให้คุณแยกออกว่ากำลังอ่านแบบไหน
คำของผู้ให้บริการเป็นแบบไหน
ลองดูตัวอย่างจริง หน้า App Store อธิบายว่า Miracle of Mind เป็นแอปที่เรียบง่าย ได้ผล และฟรี ออกแบบมาช่วยให้คุณดูแลสุขภาพใจของตัวเอง1 หน้าร้านแอปในประเทศไทยอาจแสดงรายละเอียดต่างไปเล็กน้อย
นี่คือคำอธิบายของผู้ให้บริการเอง มันบอกว่าแอปตั้งใจทำอะไรและให้บริการอย่างไร ส่วนการวัดผลแอปโดยคนกลางเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และคำอธิบายนี้ก็ไม่ได้ตั้งใจจะตอบเรื่องนั้น
หลักฐานอิสระควรมีหน้าตาแบบไหน
ตัวอย่างสั้น ๆ จากงานวิจัยจริงชิ้นหนึ่ง งานนี้ไม่ได้ศึกษาแอปข้างบน แค่ใช้ให้เห็นว่าควรถามอะไรบ้าง
- รูปแบบ: บทความทบทวนปี 2014 ในวารสาร JAMA Internal Medicine รวมการทดลองแบบสุ่ม 47 ชิ้น2
- ผู้เข้าร่วม: รวมทั้งหมด 3,515 คน2
- ผลที่พบ: มีหลักฐานระดับปานกลางว่าโปรแกรมการทำสมาธิแบบการมีสติ (mindfulness) ช่วยเรื่องความวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า และลดความเจ็บปวด2
- ข้อจำกัด: หลักฐานเรื่องความเครียดและคุณภาพชีวิตยังอ่อน และไม่พบว่าการทำสมาธิดีกว่าวิธีอื่นที่ใช้เปรียบเทียบ2
- ข้อสรุปของผู้เขียน: โปรแกรมเหล่านี้อาจช่วยลดด้านลบของความเครียดทางใจได้ในระดับเล็กถึงปานกลาง3 ผู้เขียนยังเรียกร้องให้มีงานวิจัยที่ออกแบบรัดกุมกว่านี้3
คำถามสุดท้าย งานนี้พูดถึงผลิตภัณฑ์ตัวจริงหรือเปล่า คำตอบคือไม่
งานนี้ศึกษาโปรแกรมการมีสติโดยรวม ไม่ใช่แอปใดแอปหนึ่ง
จึงเป็นข้อมูลพื้นหลังที่มีประโยชน์ แต่ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าแอปที่คุณโหลดมาได้ผล
แล้วคำฮิตเรื่องสุขภาพใจล่ะ
คำอย่าง “บูสต์สมอง” “รีเซ็ต” หรือ “ดีท็อกซ์” ฟังดูเป็นวิทยาศาสตร์ แต่จริง ๆ เป็นแค่ป้ายชื่อ ป้ายจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมีแหล่งที่มาบอกว่าวัดอะไรและวัดกับใคร
ถ้าหน้าไหนใช้คำแบบนี้โดยไม่มีแหล่งที่มา คุณไม่ต้องไปเถียงกับมัน แค่ฟังไว้เบา ๆ แล้วให้ประสบการณ์ของคุณเป็นคนตัดสิน
ลองทำดู: เช็กคำอธิบายใดก็ได้ใน 5 ขั้น
ทำได้ระหว่างนั่งรถไฟฟ้า โดยเปิดหน้าแอปไว้ในมือถือ
- คัดลอกประโยคที่ฟังดูเป็นวิทยาศาสตร์มาหนึ่งประโยค
- ขีดเส้นใต้สิ่งที่อ้างจริง ๆ ว่าอะไรจะเปลี่ยนไป
- หาว่ามีแหล่งที่มาระบุชื่อไหม ถ้าไม่มี ให้เขียนว่า “ผู้ให้บริการบอก”
- ถ้ามีการอ้างผลวิจัย ให้ถามสี่ข้อ ใครเข้าร่วม เทียบกับอะไร วัดอะไร นานแค่ไหน
- เขียนป้ายหนึ่งในสามแบบไว้ข้าง ๆ ผู้ให้บริการบอก งานวิจัยแสดง หรือยังไม่รู้
คำอธิบายส่วนใหญ่มักได้ป้ายปนกัน นั่นเป็นเรื่องปกติ และการเขียน “ยังไม่รู้” ทิ้งไว้ก็เป็นความซื่อตรงอย่างหนึ่ง
ปรับให้เข้ากับชีวิตจริง
คุณไม่จำเป็นต้องเลิกใช้แอปเพียงเพราะถ้อยคำหลวมไปหน่อย ใช้ต่อได้ แค่ฟังคำอ้างไว้เบา ๆ บางคนก็แค่อยากได้เจ็ดนาทีที่สงบ และนั่นก็เป็นเหตุผลที่ดีพอ
อ่านต่อ
กลับไปที่หมวดงานวิจัยว่าอย่างไรเรื่องการทำสมาธิ ถ้าอยากตามคำอ้างหนึ่งข้อไปจนถึงสิ่งที่วัดจริง อ่านประโยชน์ที่อ้างถึง วัดผลมาจริงไหม ส่วนเหตุผลที่ผลของการฝึกแบบหนึ่งใช้กับอีกแบบไม่ได้ ดูหลักฐานของการฝึกหนึ่ง อาจไม่ตรงกับอีกแบบ
อยากเริ่มจากพื้นฐานก่อน ลองอ่านอ่านงานวิจัยเรื่องสมาธิอย่างไม่หลงกระแส
ถ้าอยากรู้ว่าหน้าทางการพูดถึงแอปไว้อย่างไร อ่านแหล่งทางการบอกอะไรเรื่องแอปนี้ จดคำตอบของคุณไว้ในทบทวนรายสัปดาห์ ซึ่งเก็บทุกอย่างไว้ในเบราว์เซอร์ของคุณ
ถ้าถ้อยคำเหล่านี้ไม่ได้ทำให้คุณถอยหนี การทำสมาธิแบบมีเสียงนำสั้น ๆ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่จะรู้ว่ามันเป็นอย่างไรสำหรับคุณ โดยใช้ประสบการณ์ของคุณเองเป็นตัวตัดสิน
คำถามที่พบบ่อย
มีงานวิจัยรองรับ แปลว่าแอปผ่านการทดสอบแล้วหรือเปล่า
ไม่จำเป็น อาจหมายถึงแอปใช้แนวคิดที่คนอื่นเคยศึกษา หรือมีงานวิจัยเรื่องการฝึกที่ใกล้เคียงกันอยู่ ส่วนแอปนั้นเองเคยทดสอบไหม ทดสอบกับใคร และได้ผลอย่างไร เป็นคำถามอีกเรื่องหนึ่ง คำอธิบายที่ไว้ใจได้จะตอบคำถามเหล่านี้ หรือบอกตรง ๆ ว่าไม่ได้ตอบ
คำอธิบายแอปถือเป็นหลักฐานได้ไหม
มันบอกได้ว่าผู้ให้บริการตั้งใจอะไรและมีอะไรให้ ซึ่งก็มีประโยชน์ แต่ไม่ใช่หลักฐานอิสระ หลักฐานอิสระมาจากคนที่ไม่ได้ประโยชน์ถ้าแอปขายดี และเปิดเผยวิธีการกับข้อจำกัดให้คนอื่นตรวจสอบได้
ควรอ่านคำอย่าง “บูสต์สมอง” หรือ “รีเซ็ต” อย่างไร
ให้มองเป็นป้ายชื่อ ไม่ใช่ผลการวัด ป้ายบอกอารมณ์ที่คนเขียนอยากให้รู้สึก ส่วนผลการวัดบอกว่าอะไรเปลี่ยนไป ลองถามว่าวัดอะไร วัดกับใคร นานแค่ไหน ถ้าไม่มีแหล่งที่มา ก็ฟังไว้เบา ๆ แล้วตัดสินแอปจากความรู้สึกในชีวิตจริงของคุณเอง
อ่านต่อ
ถ้าถ้อยคำเหล่านี้ไม่ได้ทำให้คุณถอยหนี การทำสมาธิแบบมีเสียงนำสั้น ๆ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่จะรู้ว่ามันเป็นอย่างไรสำหรับคุณ โดยใช้ประสบการณ์ของคุณเองเป็นตัวตัดสิน